Zo speelt de jeugd in Nederland: de regels per leeftijdsgroep

De jeugd speelt in Nederland met eigen aangepaste regels uit het Handboek Competities van Basketball Nederland. Tot en met U12 hangt de ring op 2,60 meter en is de bal kleiner, tot en met U14 is man-tegen-man verplicht, en van U10 tot en met U22 nemen de teams de bal na een overtreding versneld in, zonder check bij de scheidsrechter. Bij de jongste groepen bevriest de stand bij 50 punten verschil. Hieronder staat alles per leeftijdsgroep, met de tabel.

Een les uit het handboek in plaats van het regelboek

Waar deze les vandaan komt

Alles wat je tot nu toe las staat in het FIBA-regelboek. Deze les komt uit het Handboek Competities van de NBB. Daarin past de bond de spelregels aan voor de jeugd. Het handboek verschijnt elk seizoen opnieuw en deze les volgt de stand van 2025-2026. De toets van de bond gaat over de FIBA-regels en niet over het handboek. Daarom heeft deze les wel oefenvragen en memovragen maar geen vragen in de examenpool.

De leeftijdsgroepen

De NBB deelt de competities in op leeftijd: U8, U10, U12, U14, U16, U18, U19, U20, U21 en U22. Daarboven spelen de senioren van 22 jaar en ouder. In U14 speel je als je op 1 januari van het lopende seizoen jonger bent dan 14 jaar. Tot en met U14 kunnen jongens en meisjes samen in een mixteam spelen. Daarnaast telt het niveau. Landelijk zijn de eredivisie, de promotiedivisie en de eerste divisie. Regionaal is alles vanaf de tweede divisie. Bij U12 verschillen de regels tussen regionaal en landelijk.

De coach is verantwoordelijk

Bij deze regels kijkt de scheidsrechter naar de coach, niet naar de speler. Als een team in U12 toch een zone speelt dan waarschuwt de scheidsrechter de coach. Gebeurt het nog een keer dan kan de coach een technische fout krijgen. Dat is de C-fout uit les 11.

Bal, basket en lijnen

De jongste groepen spelen met een kleinere bal en een lagere ring. Zo leren ze schieten met techniek in plaats van kracht. In U8 is de bal maat 4 en in U10 en U12 regionaal maat 5. In U12 landelijk en U14 spelen jongens en meisjes met maat 6. Pas in U16 komt de gewone verdeling: jongens spelen met maat 7 en meisjes met maat 6. De ring hangt tot en met U12 op 2,60 meter, regionaal en landelijk. Vanaf U14 hangt hij op de gewone hoogte.

In U8, U10 en U12 regionaal telt elk schot van buiten de beperkte zone als een driepunter. In de zaal heet die zone de bucket. De vrije worp wordt daar genomen op 2,80 meter van het bord. Vanaf U12 landelijk gelden de gewone driepuntslijn en de gewone vrijeworplijn.

De schotklok en versneld innemen

De 24 seconden

De schotklok uit les 7 hoort bij de landelijke competities: vanaf U12 landelijk speelt de jeugd met 24 seconden. In de regionale competities geldt de regel van 24 seconden tot en met U16 niet.

Versneld innemen van de bal

Deze regel geldt in U10 tot en met U22, regionaal en landelijk. Na een overtreding hoeft het team dat de bal krijgt niet te wachten tot de scheidsrechter de bal heeft gecheckt. Een speler pakt de bal en neemt hem op de dichtstbijzijnde plek in. Daarna gaat het spel door. Dat geldt bij bal uit, lopen, een tweede dribbel, de bal met de voet spelen, 3 seconden, 5 seconden en 24 seconden. Als de scheidsrechter daarvoor fluit dan laat de aanvaller de bal meteen los.

Versneld innemen mag alleen op de eigen helft, dus na een overtreding van de tegenstander in zijn voorveld. Het geldt niet bij een fout, want die meldt de scheidsrechter eerst bij de tafel. Het geldt ook niet als bij de tafel al een time-out of een wissel is aangevraagd. Bij een wissel moet de wisselspeler dan al klaarzitten bij de tafel. De scheidsrechter mag de regel altijd stilleggen, bijvoorbeeld bij een blessure.

De rest blijft gewoon. Bij het fluitsignaal stopt de klok en de inworp moet binnen 5 seconden. De schotklok werkt zoals altijd. De regel geldt de hele wedstrijd, ook in een verlenging. Wie het innemen opzettelijk vertraagt kan een technische fout krijgen.

Zo mag je verdedigen

Beschermd balbezit

In U8 en U10 mag een verdediger de bal niet vastpakken, wegslaan of wegtikken zolang een speler hem vasthoudt. Als hij dat toch doet dan is dat een overtreding en krijgt de speler met de bal een inworp. Een pass of een dribbel onderscheppen mag wel.

Man-tegen-man, geen zone

Tot en met U14 is man-tegen-man verplicht. Elke verdediger verdedigt zijn eigen tegenstander binnen 2 meter. Helpen mag. Als een teamgenoot wordt voorbijgespeeld dan spring je bij. Daarna mogen de verdedigers van tegenstander wisselen, zolang het echt hulp is. Een zone mag niet. In een zone bewaakt een speler vooral een stuk van het veld. Vanaf U16 is de verdediging vrij.

Double teaming

Twee verdedigers op een aanvaller heet double teaming. In U8, U10 en U12 regionaal mag dat niet, ook niet vanuit een help. In U12 landelijk mag het alleen op de eigen helft. Vanaf U14 mag het over het hele veld.

Waar je mag beginnen met verdedigen

Over het hele veld verdedigen komt stap voor stap. In U8 en U10 mag je pas verdedigen vanaf de middenlijn. In U12 regionaal mag je beginnen bij de vrijeworplijn in het achterveld van de aanvaller, op driekwart van het veld. Vanaf U12 landelijk mag je over het hele veld verdedigen na een score, een overtreding en een fout. Bij het verdedigen over het hele veld blijft in U12 gelden: man-tegen-man, geen double teaming en geen trapping.

Screening

In U8, U10 en U12 regionaal mag je geen screen zetten. Dat geldt voor een screen op de bal, zoals bij het pick-and-roll, en voor een screen van de bal af. In U12 landelijk mag een screen van de bal af wel, op de bal niet. Vanaf U14 mag alles.

Speeltijd, wissels en de stand

Acht periodes van 4 minuten

In U8, U10 en U12 regionaal duurt de wedstrijd acht periodes van 4 minuten. Twee periodes vormen een kwart, vier periodes een helft. Tussen de periodes is 1 minuut pauze, tussen de kwarten 2 minuten en tussen de helften 10 minuten. Er zijn geen time-outs: de pauzes tussen de periodes zijn de time-outs. Een verlenging is er ook niet. Vanaf U12 landelijk is de speeltijd zoals in les 4 van de cursus.

De slangenwissel

In diezelfde groepen wordt tijdens een periode niet gewisseld, behalve bij een blessure. Tussen de periodes is de slangenwissel verplicht. De spelers komen dan in een vaste volgorde het veld in, zodat iedereen evenveel speelt. Het slangenformulier ligt op de tafel. De tafel mag de scheidsrechters wijzen op een wissel buiten het schema.

De stand bevriest bij 50 punten

In U8, U10 en U12 is de score regionaal en landelijk klaar zodra een team 50 punten voorstaat. De stand wordt bevroren en dat is de eindstand. Scores daarna komen niet meer op het wedstrijdformulier en niet meer op het scorebord, ook niet van het team dat achterstaat. De wedstrijd wordt wel uitgespeeld, met persoonlijke fouten en de klok.

Alles op een rij en een Nederlands verschil

Per leeftijdsgroep

Kleding bij gelijke kleuren

Er is nog een Nederlands verschil dat voor alle leeftijden geldt. Je kent het al uit les 3. In de FIBA-regels draagt het thuisteam licht en het uitteam donker. In de competities van de NBB speelt het bezoekende team in een afwijkende kleur als twee teams in vrijwel dezelfde kleur spelen. De scheidsrechters beoordelen of de kleuren te veel op elkaar lijken.