Technische, disruptieve en flagrante fouten: de nieuwe regels sinds 1 oktober 2026

Sinds 1 oktober 2026 heeft de technische fout twee categorieën en bestaan voor zwaar contact de disruptieve en de flagrante fout. Een technische fout kost een vrije worp en daarna gaat het verder waar het was. Een disruptieve of flagrante fout kost twee vrije worpen en de bal bij de inworplijn. Twee fouten van categorie 1 of twee flagrante fouten, of een van elk, en de speler is uit de wedstrijd. Een oude uitleg op een clubsite klopt daarom niet meer.

Gedrag en de technische fout

Deze les gaat over gedrag in en rond het veld. Eerst lees je waar de grens ligt: de technische fout en de zwaardere fouten. Daarna lees je hoe je communiceert en wat sportief gedrag is, ruim voor die grens.

Wat de regels van je verwachten

De FIBA-regels vragen van iedereen in en rond het veld medewerking met de scheidsrechters en de tafel. Wie daar met opzet of steeds opnieuw van afwijkt krijgt een technische fout. De scheidsrechter mag eerst waarschuwen. Die waarschuwing geldt daarna voor het hele team.

Nieuw sinds 1 oktober 2026

Per 1 oktober 2026 heeft de technische fout twee categorieën. Voor zwaar contact bestaan sindsdien twee nieuwe soorten: de disruptieve en de flagrante fout. Een oude uitleg op een clubsite klopt daarom niet meer.

Categorie 1: gedrag

Categorie 1 is de zware variant en telt mee voor de uitsluiting uit de wedstrijd. Erbij horen onder meer:

• respectloos omgaan met de scheidsrechters, de tafel, de tegenstanders of de bank
• taal of gebaren die het publiek beledigen of opjutten
• een tegenstander uitdagen, taunten of provoceren, ook met licht contact
• de hand voor de ogen van een tegenstander houden of ermee zwaaien
• overdreven zwaaien met de ellebogen zonder contact
• een fout faken

Mist een schutter door de hand voor zijn ogen, dan is het een technische fout. Scoort hij toch, dan volstaat een waarschuwing, tenzij dat team er al een had. Bij faken krijgt een team eerst een waarschuwing. De volgende fake van dat team is een technische fout. Een overdreven fake zonder enig contact mag meteen een technische fout zijn.

Categorie 2: het spel ophouden

Categorie 2 is zonder contact en telt niet mee voor de uitsluiting. Erbij horen:

• het spel vertragen, zoals de bal met opzet aanraken nadat hij door de basket ging of een inworp of vrije worp ophouden
• te laat het veld opkomen bij het begin van de wedstrijd of van de tweede helft
• aan de ring hangen met het gewicht op de ring, tenzij je hem na een dunk even vasthoudt of een blessure voorkomt
• goaltending door een verdediger bij de laatste vrije worp: het punt telt en daarna volgt de straf

Het verschil tussen de twee categorieën zit in wat erna kan volgen.

De straf en de letters op het formulier

Een vrije worp en verder waar het was

De straf is bij beide categorieën gelijk. De tegenstander krijgt een vrije worp zonder spelers langs de beperkte zone. Elke speler of wisselspeler van dat team mag hem nemen. Daarna neemt het team dat de bal had of er recht op had in bij de plek waar de bal was toen je floot. Voor een speler telt de fout bij elke categorie als een van zijn fouten en als teamfout.

De coach en de bank

Alles wat van de bank komt is categorie 1. Het gaat op naam van de coach en telt niet als teamfout. De scorer schrijft er een letter bij. Hij schrijft C als de coach het zelf deed en B als het van iemand anders op de bank kwam. Is die ander een begeleider, dan schrijft hij BD. De coach is uit de wedstrijd bij twee C-fouten voor eigen gedrag of bij drie technische fouten in totaal, waarvan hoogstens een C.

De letters voor spelers

Categorie 1 staat als een T met een cirkel erom en categorie 2 als een T zonder cirkel. De cirkel betekent dat de fout meetelt voor uitsluiting. Een disruptieve fout wordt DI en een flagrante fout FL met een cirkel. Een diskwalificerende fout wordt D. Bij een uitsluiting volgt GD.

De disruptieve fout

Contact om het spel te breken

De disruptieve fout is contact dat niet zwaar genoeg is voor een flagrante fout, maar het ritme van het spel breekt en de tegenstander benadeelt. Het gaat om drie situaties:

1. Een verdediger maakt onnodig contact om de aanval in transitie te stoppen en gaat daarbij niet serieus voor de bal. Dit geldt tot de aanvaller zijn schotbeweging begint.
2. Een verdediger maakt onnodig contact om de klok te stoppen aan het eind van een kwart of verlenging. Dat kan overal op het veld zijn en hij gaat daarbij niet voor de bal. Hier geldt geen grens bij de schotbeweging.
3. Een speler maakt van achteren of van opzij contact op een tegenstander die vrij naar de basket gaat. Die tegenstander heeft de bal, is op weg naar de bal of de pass naar hem is al onderweg. Ook dit geldt tot de schotbeweging begint.

Het verschil zit in de actie. Wie echt naar de bal gaat en een arm raakt maakt een persoonlijke fout. Wie een shirt of arm pakt zonder de bal te spelen maakt een disruptieve fout.

De straf

De speler op wie de fout werd gemaakt neemt de vrije worpen. Schoot hij niet, dan krijgt hij er twee. Schoot hij wel, dan telt een rake score plus een vrije worp en krijgt hij bij een misser twee of drie vrije worpen. Daarna neemt zijn team in bij de inworplijn in het voorveld. De fout telt als teamfout, maar niet mee voor uitsluiting.

De flagrante fout en de uitsluiting

Contact dat te ver gaat

De flagrante fout is contact dat de geest van fair play schendt en over de grens van een persoonlijke of disruptieve fout gaat:

• geen echte basketbalactie tegen een tegenstander, met of zonder bal
• een roekeloze, gewelddadige of gevaarlijke actie die een tegenstander kan blesseren
• overdreven hard contact in een poging de bal of de tegenstander te spelen

Je beoordeelt alleen de actie, niet de stand.

De straf en de uitsluiting

De straf is dezelfde als bij de disruptieve fout: de vrije worpen en daarna een inworp bij de inworplijn in het voorveld. Het verschil zit in de telling: de flagrante fout telt wel mee voor uitsluiting.

Een speler is uitgesloten bij twee technische fouten van categorie 1, bij twee flagrante fouten of bij een van elk. Categorie 2 en disruptieve fouten tellen niet mee. De fout die de uitsluiting veroorzaakt wordt gewoon bestraft, zonder extra straf. Die speler gaat naar de kleedkamer of het gebouw uit. De speler met zijn vijfde fout mag juist op de bank blijven.

De diskwalificerende fout en vechten

Meteen de zaal uit

De diskwalificerende fout is elke grove actie die niets meer met basketbal te maken heeft. Denk aan een elleboog in de nek na het fluitsignaal of iemand slaan. Iedereen kan hem krijgen, van speler tot begeleider. Wie hem krijgt gaat naar de kleedkamer of verlaat het gebouw. De straf is twee vrije worpen en een inworp bij de inworplijn in het voorveld. Werd de fout op een schutter gemaakt, dan telt een rake score plus een vrije worp en geeft een misser twee of drie vrije worpen. Een gediskwalificeerde coach wordt vervangen door de eerste assistent-coach, en anders door de aanvoerder.

Vechten

Vechten is lichamelijk geweld tussen tegenstanders. Spelers die meedoen krijgen een diskwalificerende fout. De regel gaat over de bank. Verlaten wisselspelers, spelers met vijf fouten of begeleiders het bankgebied tijdens een vechtpartij, dan zijn ze gediskwalificeerd. Dat geldt ook bij een situatie die op een vechtpartij kan uitdraaien en ook als ze alleen kwamen kijken. Alleen de coach en de eerste assistent-coach mogen de bank af om de scheidsrechters te helpen. Wie komt en niet helpt is ook weg. De coach krijgt er een technische fout B voor, met twee vrije worpen voor de tegenstander.

Communiceren op het veld

Kennis plus communicatie is respect

Respect afdwingen werkt niet. Respect verdien je door te laten zien dat je de regels kent en door goed te communiceren. Deze cursus geeft je de kennis en dit onderdeel geeft je de communicatie erbij.

Luisteren

Laat iemand die iets vraagt uitpraten. Vat kort samen wat je hoort en zeg dan wat je zag en wat je daarom floot.

Eén speler stelt de vraag

In basketbal is dat de aanvoerder. Hij mag het alleen vragen als de bal dood is en de wedstrijdklok stilstaat. Zeg dat ook: "Je aanvoerder mag het vragen, de rest gaat terug." Hij mag beleefd om informatie vragen, niet om een discussie. Blijft een ander erbij hangen of wordt de toon respectloos, dan heb je eerst de waarschuwing en daarna de technische fout van categorie 1.

De beslissing staat

Je legt uit, je discussieert niet. Een beslissing draai je niet terug omdat iemand hard roept. Twijfel je zelf, overleg dan even met je collega voordat je hervat.

Feedback na de wedstrijd

Een emotionele discussie direct na het laatste fluitsignaal levert niets op. Zoek elkaar liever later op in de kantine. Dat geldt voor spelers en coaches en net zo voor jou en je collega. Wees eerlijk over jullie beslissingen en geef elkaar opbouwende feedback. Val elkaar nooit af, ook niet op social media.